Chi phí đã bỏ ra không buộc ta tiếp tục

Trong cuộc sống hàng ngày, đôi khi chúng ta có xu hướng tiếp tục một việc gì đó chỉ vì đã dành thời gian, công sức hoặc tiền bạc cho nó. Đây là một hiện tượng tâm lý được gọi là ‘chi phí chìm’ hay ‘chi phí đã bỏ ra’. Việc nhận diện và hiểu rõ khái niệm này có thể giúp chúng ta đưa ra các quyết định sáng suốt hơn, tránh lãng phí thêm nguồn lực.

Chi phí đã bỏ ra là gì?

Chi phí đã bỏ ra là bất kỳ chi phí nào (thời gian, tiền bạc, công sức) đã phát sinh và không thể thu hồi được. Ví dụ, bạn đã mua một cuốn sách điện tử và bắt đầu đọc. Dù bạn nhận ra cuốn sách không hấp dẫn hoặc không phù hợp với sở thích, chi phí mua sách đã là chi phí đã bỏ ra và không thể lấy lại.

Vấn đề nảy sinh khi chúng ta cảm thấy bị ràng buộc phải tiếp tục đọc cuốn sách đó, với hy vọng rằng nó sẽ trở nên tốt hơn hoặc để ‘không lãng phí’ số tiền đã bỏ ra. Tuy nhiên, việc tiếp tục đọc có thể khiến bạn mất thêm thời gian quý báu mà lẽ ra có thể dùng vào việc khác hữu ích hơn.

Tác động của chi phí đã bỏ ra đến quyết định

Hiệu ứng chi phí đã bỏ ra khiến chúng ta khó từ bỏ một dự án, một hoạt động hoặc một khoản đầu tư, ngay cả khi các dấu hiệu cho thấy việc tiếp tục là không hiệu quả. Điều này thường xuất phát từ mong muốn tránh cảm giác ‘thua lỗ’ hoặc ‘lãng phí’.

Trong một tình huống giả định khác, một người đã dành nhiều giờ để xem một bộ phim truyền hình dài tập. Mặc dù các tập gần đây trở nên kém hấp dẫn, người đó vẫn tiếp tục xem vì đã đầu tư quá nhiều thời gian. Việc này có thể dẫn đến sự thất vọng và lãng phí thời gian có thể dành cho những hoạt động giải trí khác thú vị hơn.

Cách vượt qua hiệu ứng chi phí đã bỏ ra

Để đưa ra quyết định hợp lý, điều quan trọng là phải tập trung vào các chi phí và lợi ích trong tương lai, thay vì những gì đã xảy ra trong quá khứ. Hãy tự hỏi: ‘Nếu tôi chưa từng bắt đầu việc này, liệu tôi có bắt đầu nó bây giờ không?’ Nếu câu trả lời là không, thì việc tiếp tục có thể không phải là lựa chọn tốt nhất.

Việc nhận thức rằng chi phí đã bỏ ra là không thể thu hồi giúp chúng ta giải phóng bản thân khỏi gánh nặng tâm lý. Điều này cho phép chúng ta đưa ra các quyết định dựa trên giá trị hiện tại và tương lai, thay vì bị mắc kẹt trong quá khứ.

Câu hỏi để đọc thận trọng

• Làm thế nào để phân biệt chi phí đã bỏ ra với các loại chi phí khác?
• Tại sao việc tiếp tục một hoạt động vì chi phí đã bỏ ra lại không phải lúc nào cũng là quyết định tốt?
• Bạn sẽ áp dụng nguyên tắc này như thế nào trong một tình huống đọc sách hoặc xem phim của riêng bạn?